ข้ามไปเนื้อหา
เมนู

ส้มตำอีสานมีกี่แบบ ตำไทย ตำปู ตำปลาร้า ตำซั่ว สั่งยังไงไม่งง

รวมส้มตำแบบต่าง ๆ ตั้งแต่ตำไทย ตำปู ตำปลาร้า ตำซั่ว ตำถาด ไปจนถึงตำผลไม้ รสชาติต่างกันอย่างไร กินคู่กับอะไร และวิธีสั่งให้ได้รสที่ชอบแบบไม่ต้องเดา

โดย ทีมรีวิวอาหาร Thai Food Reviewเผยแพร่ อัปเดต อ่าน 3 นาที

ส้มตำปลาร้าในครกดินเผา วางคู่กับไก่ย่าง ข้าวเหนียว และผักสด

ส้มตำเป็นอาหารที่คนไทยทุกภาคกินกันบ่อย แต่เมื่อไปถึงร้านส้มตำจริง หลายคนงงกับรายการเมนูยาวเหยียด ทั้งตำไทย ตำปู ตำปลาร้า ตำซั่ว ตำถาด และตำผลไม้ บทความนี้อธิบายความต่างของแต่ละแบบ รสชาติ เครื่องเคียง และวิธีบอกแม่ค้าให้ได้รสที่ชอบ

รู้จักส้มตำแบบต่าง ๆ

เมนูน้ำปรุงหลักรสชาติเด่นเหมาะกับ
ตำไทยน้ำปลา มะนาว น้ำตาลปี๊บเปรี้ยวหวาน มีถั่วลิสงและกุ้งแห้งมือใหม่ คนไม่กินปลาร้า
ตำปูน้ำปลา หรือผสมปลาร้าเค็มเปรี้ยว หอมปูดองคนชอบรสเค็มนำ
ตำปลาร้า (ตำลาว)น้ำปลาร้าเค็มนัว กลิ่นปลาร้าชัดคนชอบรสอีสานแท้
ตำปูปลาร้าปลาร้าและปูดองนัวเข้มข้นสายอีสานจัดเต็ม
ตำซั่วน้ำปลาร้า + ขนมจีนนัว อิ่มท้องคนอยากกินเป็นมื้อหลัก
ตำถาดส้มตำ + เครื่องเคียงหลายอย่างในถาดหลากหลายในจานเดียวกินเป็นกลุ่ม
ตำผลไม้น้ำปลา มะนาว น้ำตาลสดชื่น เปรี้ยวหวานคนอยากกินเบา ๆ
ตำแตง / ตำข้าวโพด / ตำมะม่วงตามสูตรเปลี่ยนวัตถุดิบหลักคนอยากลองรสใหม่

ปลาร้า: หัวใจของรสอีสาน

ปลาร้าคือปลาหมักกับเกลือและรำข้าวเป็นเวลานาน ให้รสเค็มนัวที่เรียกว่า "แซ่บนัว" ร้านส้มตำมักต้มปลาร้ากับสมุนไพรเป็นน้ำปลาร้าปรุงสุกไว้ใช้ ซึ่งช่วยทั้งเรื่องกลิ่นและความปลอดภัย ในบางพื้นที่ของภาคอีสาน การกินปลาดิบและปลาร้าที่ไม่ผ่านความร้อนเชื่อมโยงกับโรคพยาธิใบไม้ตับ ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งท่อน้ำดี กรมควบคุมโรคจึงรณรงค์ให้กินปลาร้าที่ปรุงสุก

สั่งส้มตำอย่างไรให้ได้รสที่ชอบ

  1. บอกชนิดก่อน เช่น "ตำไทย" หรือ "ตำปลาร้า"
  2. บอกจำนวนพริก เช่น "พริกสองเม็ด" หรือ "ไม่เผ็ด" แทนการบอกว่า "เผ็ดน้อย" ซึ่งแต่ละร้านตีความไม่เท่ากัน
  3. บอกรสที่ต้องการ เช่น "เปรี้ยวนำ" "ไม่หวาน" หรือ "ใส่ปลาร้าน้อย"
  4. เลือกเส้นหรือวัตถุดิบ เช่น มะละกอ แตง หรือขนมจีน
  5. สั่งเครื่องเคียงคู่กัน ไก่ย่าง คอหมูย่าง ข้าวเหนียว และผักสด

เครื่องเคียงที่ไปด้วยกัน

  • ไก่ย่างและคอหมูย่าง ช่วยตัดความเผ็ด
  • ข้าวเหนียว ปั้นเป็นก้อนจิ้มน้ำส้มตำ
  • ผักสด กะหล่ำปลี ถั่วฝักยาว ผักบุ้ง ช่วยดับเผ็ด
  • แคบหมูและหมูยอ เพิ่มความกรอบและรสเค็ม
  • ต้มแซ่บ ลาบ น้ำตก สำหรับมื้อใหญ่ที่ไปกันหลายคน

ส้มตำกับความปลอดภัยของอาหาร

ส้มตำเป็นอาหารที่ไม่ผ่านความร้อน จึงต้องเลือกร้านที่สะอาด ใช้มะละกอสด ครกและสากล้างสะอาด ใช้ปูดองและปลาร้าที่ปรุงสุก และไม่วางเครื่องปรุงตากแดดนาน หน้าร้อนควรกินทันทีหลังตำ ไม่ควรห่อทิ้งไว้นานหลายชั่วโมง อ่านวิธีดูร้านอย่างละเอียดที่ วิธีเลือกร้านสตรีทฟู้ดที่ดีและปลอดภัย

ส้มตำในวัฒนธรรมอาหารไทย

ส้มตำมีรากจากวัฒนธรรมลาวและอีสาน แล้วแพร่หลายไปทั่วประเทศพร้อมกับการย้ายถิ่นของแรงงาน ทำให้เกิดตำไทยที่รสหวานขึ้นตามรสนิยมภาคกลาง ปัจจุบันร้านส้มตำมีตั้งแต่รถเข็นริมทางไปจนถึงร้านอาหารอีสานร่วมสมัย ถ้าชอบอาหารภูมิภาค ลองเทียบกับอาหารล้านนาใน อาหารเหนือที่ต้องลอง

ส้มตำแบบไหนเหมาะกับคนเริ่มต้น

  • ยังไม่คุ้นกับปลาร้า เริ่มจาก ตำไทยไม่เผ็ด
  • ชอบรสจัดแต่ไม่อยากกลิ่นแรง ลอง ตำปู หรือ ตำปลาร้าใส่น้อย
  • อยากได้มื้ออิ่ม ลอง ตำซั่ว
  • กินกับเพื่อนหลายคน สั่ง ตำถาด แล้วแบ่งกัน

สรุป

ส้มตำมีหลายแบบ แต่ละแบบต่างกันที่น้ำปรุงและวัตถุดิบหลัก ตำไทยเปรี้ยวหวาน ตำปลาร้าเค็มนัว ตำซั่วอิ่มท้อง ตำถาดเหมาะกับการแบ่งกัน สั่งให้ชัดเรื่องชนิด จำนวนพริก และรสที่ต้องการ เลือกร้านที่สะอาดและใช้ปลาร้าปรุงสุก แล้วกินคู่กับไก่ย่าง ข้าวเหนียว และผักสด จะได้มื้ออีสานที่แซ่บและปลอดภัย ปิดท้ายด้วยของหวานเย็น ๆ อย่าง ชาไทยเย็น

คำถามที่พบบ่อย

ตำไทยกับตำลาวต่างกันอย่างไร

ตำไทยใส่ถั่วลิสง กุ้งแห้ง รสเปรี้ยวหวานนำ ส่วนตำลาวหรือตำปลาร้าใช้น้ำปลาร้าเป็นหลัก รสเค็มนัว กลิ่นปลาร้าชัด ไม่หวาน

ตำซั่วคืออะไร

คือส้มตำที่ใส่ขนมจีนลงไปตำคลุกด้วย ทำให้เป็นมื้อที่อิ่มขึ้น ส่วนใหญ่ใช้น้ำปลาร้าปรุง

ปลาร้าดิบปลอดภัยไหม

ปลาร้าที่ไม่ผ่านความร้อนมีความเสี่ยงต่อพยาธิใบไม้ตับในบางพื้นที่ ควรเลือกร้านที่ใช้น้ำปลาร้าต้มสุกหรือปลาร้าบรรจุขวดที่ผ่านการฆ่าเชื้อ

แหล่งอ้างอิง

สูตรและข้อมูลเป็นแนวทางทั่วไป ผู้ที่แพ้อาหาร เช่น กุ้ง ถั่ว หรือกลูเตน ควรตรวจสอบวัตถุดิบก่อนทำหรือสั่ง ราคาและเวลาเปิดร้านอาจเปลี่ยนแปลงได้

#ส้มตำ#อาหารอีสาน#ปลาร้า#อาหารพื้นเมือง

ชามข้าวซอยไก่ราดน้ำแกงกะทิสีเหลือง มีเส้นกรอบโรยหน้า และเครื่องเคียงผักกาดดอง หอมแดง มะนาว

อาหารเหนือที่ต้องลอง ข้าวซอย น้ำพริกหนุ่ม แกงฮังเล ต่างกันอย่างไร

ไกด์อาหารเหนือสำหรับมือใหม่ รู้จักข้าวซอย น้ำพริกหนุ่ม น้ำพริกอ่อง แกงฮังเล ไส้อั่ว และขนมจีนน้ำเงี้ยว รสชาติเป็นอย่างไร กินคู่กับอะไร และวิธีสั่งให้อร่อย

อาหารถิ่นอ่าน 3 นาที

ไหดินเผาใส่ปลาร้าตัวสีน้ำตาลทอง หม้อน้ำปลาร้ากำลังเดือดบนเตาถ่าน ข้างกันมีตะไคร้ ใบมะกรูด ข่า และพริกแห้งบนโต๊ะไม้

ปลาร้าดิบ ปลาร้าต้มสุก เลือกซื้อยังไงให้ปลอดภัย ต้มน้ำปลาร้าเองแบบนัว ไม่เสี่ยงพยาธิ

คู่มือปลาร้าฉบับคนชอบตำแซ่บ ดูฉลาก อย. และมาตรฐาน มผช. ต้มให้ถึง 90 องศา 5 นาที สูตรน้ำปลาร้าต้มสุกทำเอง และกินแค่ไหนไม่เกินโซเดียม

รู้จักอาหารไทยอ่าน 9 นาที

ผักไทยหลายชนิดทั้งผักบุ้ง คะน้า ถั่วฝักยาว ผักชี และกะหล่ำปลี แช่น้ำในชามแก้ว ข้างอ่างล้างจานที่มีมือกำลังล้างผักใต้น้ำไหล

ล้างผักยังไงลดสารพิษตกค้าง ผักเคียงส้มตำ ลาบ ผักชี กะเพรา ล้างแบบไหนได้ผลจริง

คนไทย 91% กังวลยาฆ่าแมลงในอาหาร รวมวิธีล้างผักตามคำแนะนำ อย. และกรมอนามัย ทั้งน้ำไหล เบกกิ้งโซดา น้ำส้มสายชู พร้อมเทคนิคล้างผักเคียงและผักสมุนไพรไทย

รู้จักอาหารไทยอ่าน 7 นาที

ดูทั้งหมดในหมวดอาหารถิ่น →