ข้ามไปเนื้อหา
เมนู

สูตรจิ้มจุ่มหม้อดิน น้ำซุปสมุนไพร น้ำจิ้มแจ่ว ทำกินเองรับลมหนาว 2569

เข้าฤดูหนาวแล้ว ชวนทำจิ้มจุ่มหม้อดินแบบอีสานที่บ้าน สูตรน้ำซุปข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด น้ำจิ้มแจ่วข้าวคั่ว วัตถุดิบสำหรับ 4 คน และวิธีกินหมูให้ปลอดภัยจากไข้หูดับ

โดย ทีมรีวิวอาหาร Thai Food Reviewเผยแพร่ อ่าน 8 นาที

หม้อดินจิ้มจุ่มเดือดบนเตาถ่าน น้ำซุปใสมีข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด รายล้อมด้วยหมูสไลซ์ ผักกาดขาว ผักบุ้ง โหระพา วุ้นเส้น และถ้วยน้ำจิ้มแจ่วบนโต๊ะไม้

กรมอุตุนิยมวิทยาประกาศให้ประเทศไทยเข้าสู่ฤดูหนาวตั้งแต่วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 และคาดว่าจะไปสิ้นสุดราวปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2570 แม้ปีนี้จะหนาวน้อยกว่าปกติจากอิทธิพลของเอลนีโญ แต่ตอนเช้าเริ่มมีลมเย็นให้รู้สึกแล้ว ทั้งภาคเหนือ ภาคอีสาน และบางวันในกรุงเทพฯ ช่วงแบบนี้เมนูที่คนไทยนึกถึงเป็นอันดับต้น ๆ คือหม้อไฟร้อน ๆ ที่นั่งล้อมวงกินกับครอบครัวหรือเพื่อน

บทความนี้พาทำ จิ้มจุ่มหม้อดิน แบบอีสานในครัวบ้าน ตั้งแต่น้ำซุปสมุนไพรใส ๆ หอมข่าตะไคร้ น้ำจิ้มแจ่วข้าวคั่วรสจัด การเตรียมหมูให้นุ่ม ไปจนถึงวิธีกินให้ปลอดภัย เพราะหม้อไฟคือเมนูที่มีทั้งเนื้อดิบและของสุกวางอยู่บนโต๊ะเดียวกัน

จิ้มจุ่มคืออะไร ต่างจากแจ่วฮ้อนและสุกี้อย่างไร

จิ้มจุ่ม หรือบางคนเรียกว่าหมูจุ่ม เป็นอาหารอีสานที่ต้มน้ำซุปในหม้อดิน แล้วให้แต่ละคนจุ่มเนื้อสัตว์และผักลงไปลวกเอง ก่อนนำขึ้นมาจิ้มน้ำจิ้มแจ่ว น้ำซุปปรุงจากสมุนไพรไทย เช่น ข่า ตะไคร้ พริก และโหระพา เนื้อสัตว์ที่นิยมคือหมู ไก่ และอาหารทะเล ส่วนผักที่ขาดไม่ได้คือผักกาดขาว กะหล่ำปลี ผักบุ้ง และโหระพา

เดิมทีจิ้มจุ่มขายตามร้านริมถนนและร้านอาหารอีสาน ตั้งหม้อดินบนเตาถ่านเล็ก ๆ กลางโต๊ะ ปัจจุบันร้านชาบูและสุกี้หลายร้านก็ปรับสูตรจิ้มจุ่มมาเสิร์ฟด้วย

ความต่างแบบเข้าใจง่ายมีดังนี้

เมนูน้ำซุปน้ำจิ้มจุดเด่น
จิ้มจุ่มใส หอมข่า ตะไคร้ ใบมะกรูดแจ่วพริกป่น ข้าวคั่วหอมสมุนไพร เบาท้อง
แจ่วฮ้อนเข้ม สีคล้ายก๋วยเตี๋ยวน้ำตก บางสูตรใส่เลือดและขี้เพี้ยแจ่วผสมขี้เพี้ยเล็กน้อยรสเข้มข้น ขมปลายลิ้น
สุกี้แบบไทยน้ำซุปกระดูก รสกลาง ๆน้ำจิ้มสุกี้เต้าหู้ยี้หวานอมเปรี้ยว เด็กกินง่าย

ถ้าชอบอาหารอีสานรสจัดอยู่แล้ว ลองอ่าน ส้มตำอีสานมีกี่แบบ ประกอบ จะเห็นว่าแจ่วและส้มตำใช้หลักการปรุงรสคล้ายกัน คือเค็มนำ เปรี้ยวตาม และเผ็ดจากพริกแห้ง

วัตถุดิบสำหรับ 4 คน

น้ำซุป

  • กระดูกหมูหรือโครงไก่ 500 กรัม
  • น้ำสะอาด 2.5 ลิตร
  • ข่าหั่นแว่น 10 แว่น
  • ตะไคร้ 4 ต้น ทุบแล้วหั่นท่อน
  • ใบมะกรูด 8 ใบ ฉีกเอาก้านกลางออก
  • หอมแดง 6 หัว เผาหรือทุบพอแตก
  • พริกขี้หนูสด 5–8 เม็ด ทุบ
  • น้ำปลา 2–3 ช้อนโต๊ะ เกลือเล็กน้อย

เนื้อสัตว์และของจุ่ม

  • หมูสันคอหรือหมูสามชั้นสไลซ์บาง 500 กรัม
  • ไข่ไก่ 2 ฟอง (สำหรับคลุกหมู)
  • กุ้งหรือปลาหมึก 300 กรัม (ไม่ใส่ก็ได้)
  • ผักกาดขาว ผักบุ้ง กะหล่ำปลี เห็ดเข็มทอง อย่างละ 1 กำ
  • โหระพา 1 กำ และวุ้นเส้น 2 ห่อเล็ก แช่น้ำให้นิ่ม

น้ำจิ้มแจ่ว

  • พริกป่นคั่วใหม่ 1–2 ช้อนโต๊ะ (ปรับตามความเผ็ด)
  • ข้าวคั่ว 1 ช้อนโต๊ะ
  • น้ำปลา 4 ช้อนโต๊ะ
  • น้ำมะนาว 3 ช้อนโต๊ะ
  • น้ำมะขามเปียก 1 ช้อนโต๊ะ
  • น้ำตาลทราย 1 ช้อนชา
  • หอมแดงซอย 2 หัว และผักชีฝรั่งซอย 1 ต้น

วิธีทำน้ำซุปให้ใสและหอม

  1. ลวกกระดูกก่อน ใส่กระดูกหมูหรือโครงไก่ลงในน้ำเดือด 3–5 นาที เทน้ำทิ้งแล้วล้างกระดูกอีกครั้ง ขั้นนี้ช่วยให้น้ำซุปไม่ขุ่นและไม่มีกลิ่นคาว
  2. เคี่ยวน้ำสต็อก ใส่กระดูกลงในน้ำ 2.5 ลิตร ใช้ไฟกลางค่อนอ่อน เคี่ยวประมาณ 45–60 นาที ช้อนฟองออกเป็นระยะ อย่าให้เดือดพล่าน
  3. ใส่สมุนไพร ใส่ข่า ตะไคร้ หอมแดงเผา ต้มต่ออีก 10 นาทีจนกลิ่นหอมออกมา จากนั้นใส่ใบมะกรูดและพริก
  4. ปรุงรสอ่อน ๆ เติมน้ำปลาและเกลือทีละน้อย ให้น้ำซุปเค็มกว่าซุปทั่วไปนิดเดียว เพราะเราจะจิ้มแจ่วอีกชั้น และน้ำซุปจะงวดลงระหว่างกิน
  5. ตักน้ำซุปพร้อมสมุนไพรใส่หม้อดิน ตั้งบนเตาถ่านหรือเตาแก๊สปิกนิก เตรียมน้ำซุปสำรองไว้เติมระหว่างกิน

เคล็ดลับเล็ก ๆ คือเผาหอมแดงจนผิวไหม้นิด ๆ ก่อนใส่ จะได้กลิ่นหอมควันแบบร้านริมทาง ส่วนใครไม่มีเวลาเคี่ยวกระดูก ใช้น้ำซุปก้อนละลายน้ำแทนได้ แต่ควรลดน้ำปลาลง เพราะซุปก้อนมีเกลืออยู่แล้ว

น้ำจิ้มแจ่วข้าวคั่ว และการเตรียมหมูให้นุ่ม

ผสมน้ำปลา น้ำมะนาว น้ำมะขามเปียก และน้ำตาลให้ละลาย ตามด้วยพริกป่นและข้าวคั่ว คนให้เข้ากัน ใส่หอมแดงและผักชีฝรั่งตอนจะเสิร์ฟ ชิมแล้วควรได้รสเค็มเปรี้ยวนำ มีความหวานปลายลิ้นเล็กน้อย ข้าวคั่วจะช่วยให้น้ำจิ้มข้นและหอม ถ้าคั่วข้าวเหนียวเองแล้วโขลกหยาบ ๆ จะหอมกว่าซื้อสำเร็จ

สำหรับหมู ให้คลุกหมูสไลซ์กับไข่ไก่ 2 ฟองและน้ำปลาเล็กน้อย พักไว้ในตู้เย็นราว 15 นาที ไข่จะเคลือบเนื้อหมูให้ไม่แห้งแข็งเวลาลวก ข้อสำคัญคือหมูที่คลุกไข่เป็นของดิบทั้งหมด ต้องลวกจนสุกทั่วทั้งชิ้นเสมอ

ผักทุกชนิดควรล้างให้สะอาดก่อนจัดจาน โดยเฉพาะผักบุ้งและโหระพาที่ใบซ้อนกัน ดูขั้นตอนได้ใน วิธีล้างผักลดสารพิษตกค้าง

กินจิ้มจุ่มอย่างไรให้ปลอดภัย ห่างไกลไข้หูดับ

หม้อไฟมีความเสี่ยงที่หลายคนมองข้าม คือการใช้ตะเกียบคู่เดียวคีบหมูดิบลงหม้อแล้วนำมาคีบเข้าปาก โรคไข้หูดับเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Streptococcus suis ที่พบในหมู ติดได้จากการกินเนื้อหมูที่ปรุงไม่สุกพอ และจากการปนเปื้อนข้ามระหว่างของดิบกับของสุก อาการมีตั้งแต่ไข้สูง ปวดศีรษะ อาเจียน ไปจนถึงเยื่อหุ้มสมองอักเสบ สูญเสียการได้ยินถาวร หรือเสียชีวิตในรายที่รุนแรง

ข้อมูลจากกรมควบคุมโรค ณ วันที่ 26 พฤษภาคม 2569 พบผู้ป่วยโรคไข้หูดับในปีนี้แล้ว 400 ราย เสียชีวิต 25 ราย และเมื่อปลายเดือนตุลาคม 2569 สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 อุบลราชธานี ก็ออกมาเตือนซ้ำอีกครั้ง ช่วงหน้าหนาวที่มีงานเลี้ยงและล้อมวงหม้อไฟบ่อย จึงควรทำตามหลักง่าย ๆ ต่อไปนี้

  • แยกตะเกียบ วางที่คีบหรือตะเกียบสำหรับหมูดิบไว้ข้างจานหมูโดยเฉพาะ ห้ามใช้คีบเข้าปาก
  • ลวกให้สุกทั่ว หมูสไลซ์บางควรเปลี่ยนเป็นสีขาวหรือเทาอ่อนทั้งชิ้น ไม่มีสีชมพูหลงเหลือ ถ้าน้ำซุปเริ่มไม่เดือดเพราะใส่ของลงไปมาก ให้รอจนเดือดใหม่ก่อนตักกิน
  • แยกจานและเขียง ไม่ใช้เขียงหรือจานที่ใส่หมูดิบมาวางผักสดหรือของที่สุกแล้ว
  • เลือกแหล่งซื้อ ซื้อหมูจากร้านที่ได้มาตรฐาน ไม่ซื้อหมูที่สีคล้ำหรือมีกลิ่นผิดปกติ
  • ล้างมือ ทุกครั้งหลังจับเนื้อหมูดิบ และถ้ามีแผลที่มือควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสหมูดิบโดยตรง

ถ้ามีไข้สูง ปวดศีรษะ หรือคอแข็งหลังกินหรือสัมผัสเนื้อหมู ให้รีบพบแพทย์และแจ้งประวัติการกิน สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่สายด่วนกรมควบคุมโรค 1422

เคล็ดลับให้หม้อจิ้มจุ่มอร่อยตลอดมื้อ

  • ลำดับการจุ่ม ใส่ผักแข็งอย่างกะหล่ำปลีและผักกาดขาวก่อน ตามด้วยเนื้อสัตว์ และใส่ผักใบอ่อนอย่างผักบุ้ง โหระพา ตอนท้าย จะได้ผักที่ยังกรอบ
  • เติมน้ำซุปร้อน อย่าเติมน้ำเปล่าเย็น ๆ เพราะรสจะจางและหม้อจะหยุดเดือดนาน ควรเติมน้ำซุปสำรองที่อุ่นไว้แล้ว
  • ไข่ปิดท้าย หลายบ้านชอบตอกไข่ลงหม้อช่วงท้าย ปล่อยให้สุกในน้ำซุปที่หวานจากเนื้อและผัก ควรต้มให้ไข่ขาวและไข่แดงสุกดีก่อนกิน
  • ระวังเตาถ่าน ถ้าใช้เตาถ่านในบ้าน ต้องตั้งในพื้นที่อากาศถ่ายเท เพราะถ่านที่เผาในห้องปิดทำให้เกิดก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ได้ ทางที่ปลอดภัยกว่าคือใช้เตาแก๊สปิกนิกหรือหม้อไฟฟ้า
  • จิ้มแต่พอดี น้ำจิ้มแจ่วและน้ำซุปที่งวดลงมีโซเดียมค่อนข้างสูง ให้จิ้มพอได้รส และไม่ซดน้ำซุปช่วงท้ายมากเกินไป

จิ้มจุ่มยังเป็นมื้อที่ได้โปรตีนดีโดยไม่ต้องทอด ใครกำลังคุมอาหารลองเพิ่มสัดส่วนไก่ ปลา เต้าหู้ และผัก แทนหมูสามชั้น ดูไอเดียได้ใน เมนูไทยโปรตีนสูงแบบบ้าน ๆ

จิ้มจุ่มกับอาหารหน้าหนาวแบบไทย

คำแนะนำเรื่องการกินในฤดูหนาวที่กรมประชาสัมพันธ์เผยแพร่ เน้นอาหารประเภทต้ม แกง และซุปที่ปรุงสุกใหม่ ใช้สมุนไพรและเครื่องเทศ กินผักใบเขียวและผลไม้ตามฤดูกาล และหลีกเลี่ยงการเก็บอาหารไว้นานเกินไป จิ้มจุ่มตอบโจทย์เกือบครบในหม้อเดียว เพราะได้ทั้งน้ำซุปร้อน สมุนไพรอย่างข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด และผักหลายชนิด

ข้อควรจำคือของที่เหลือจากหม้อไฟไม่ควรเก็บรวมกันไว้ทั้งหม้อ ถ้าน้ำซุปเหลือให้กรองเอาเศษเนื้อออก ต้มให้เดือดแล้วรีบแช่เย็น ส่วนหมูดิบที่คลุกไข่แล้วควรลวกให้สุกหรือทิ้ง ไม่ควรเก็บไว้กินวันถัดไป

ถ้าอยากต่อมื้อด้วยเมนูไทยอื่น ๆ ที่ทำได้ในครัวบ้าน ดูสูตรทั้งหมดได้ในหมวดสูตรอาหารไทย

สรุป

จิ้มจุ่มหม้อดินเป็นเมนูหน้าหนาวที่ทำเองได้ไม่ยาก หัวใจอยู่ที่น้ำซุปใสที่เคี่ยวจากกระดูกแล้วหอมด้วยข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด กับน้ำจิ้มแจ่วข้าวคั่วรสเค็มเปรี้ยวเผ็ดที่ปรุงให้ถูกปากคนในบ้าน เตรียมทุกอย่างได้ภายในชั่วโมงครึ่ง และสิ่งที่สำคัญไม่แพ้รสชาติคือความปลอดภัย แยกตะเกียบหมูดิบ ลวกหมูให้สุกทั่ว และเลือกซื้อหมูจากแหล่งที่เชื่อถือได้ แค่นี้มื้อหม้อไฟรับลมหนาวปี 2569 ก็อร่อยและสบายใจทั้งวง

ข้อมูลด้านความปลอดภัยอาหารในบทความนี้อ้างอิงจากกรมควบคุมโรคและหน่วยงานที่ระบุไว้ ณ วันที่เผยแพร่ เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

จิ้มจุ่มกับแจ่วฮ้อนต่างกันอย่างไร

ทั้งสองเป็นหม้อไฟแบบอีสานในหม้อดินเหมือนกัน จิ้มจุ่มมักใช้น้ำซุปใสหอมสมุนไพร ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด ส่วนแจ่วฮ้อนน้ำซุปจะเข้มข้นและสีเข้มกว่า คล้ายก๋วยเตี๋ยวน้ำตก บางสูตรใส่เครื่องต้มยำ เลือด และขี้เพี้ยลงไปด้วย

น้ำซุปจิ้มจุ่มใช้สมุนไพรอะไรบ้าง

สมุนไพรหลักคือข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด พริก และหอมแดง บางบ้านเติมโหระพาตอนกิน ถ้าอยากให้น้ำซุปกลมกล่อมขึ้น ให้ต้มกระดูกหมูหรือโครงไก่เป็นน้ำสต็อกก่อน แล้วค่อยใส่สมุนไพร

กินจิ้มจุ่มอย่างไรให้ปลอดภัยจากโรคไข้หูดับ

กรมควบคุมโรคแนะนำให้กินหมูที่สุกทั่วถึงเท่านั้น ใช้ตะเกียบหรือที่คีบสำหรับหมูดิบแยกจากตะเกียบที่ใช้กิน ไม่ใช้เขียงหรือจานของดิบร่วมกับของสุกและผักสด และเลือกซื้อหมูจากแหล่งที่ได้มาตรฐาน

ไม่มีหม้อดินทำจิ้มจุ่มได้ไหม

ได้ ใช้หม้อไฟฟ้าหรือหม้อสุกี้แทนได้ แค่หม้อดินจะเก็บความร้อนได้ดีกว่าและน้ำซุปเดือดสม่ำเสมอกว่า ถ้าใช้หม้อดินกับเตาถ่าน ควรตั้งในที่อากาศถ่ายเทเสมอ

แหล่งอ้างอิง

สูตรและข้อมูลเป็นแนวทางทั่วไป ผู้ที่แพ้อาหาร เช่น กุ้ง ถั่ว หรือกลูเตน ควรตรวจสอบวัตถุดิบก่อนทำหรือสั่ง ราคาและเวลาเปิดร้านอาจเปลี่ยนแปลงได้

#จิ้มจุ่ม#หม้อไฟ#อาหารอีสาน#สูตรอาหารไทย#หน้าหนาว

กระทงทองแป้งกรอบสีทองใส่ไส้ไก่สับผัดข้าวโพด แครอท ถั่วลันเตา แต่งผักชีและพริกแดง วางบนใบตอง มีกระทงใบตองดอกดาวเรืองอยู่ด้านหลัง

สูตรกระทงทอง แป้งกรอบไม่อมน้ำมัน ไส้ไก่ข้าวโพด ของว่างรับลอยกระทง

สูตรกระทงทองทำเองที่บ้าน ผสมแป้งให้กรอบบาง ทอดพิมพ์ไม่ติด ผัดไส้ไก่ข้าวโพดหอมพริกไทย พร้อมวิธีเก็บให้กรอบนาน เหมาะทำเลี้ยงช่วงลอยกระทง

สูตรอาหารไทยอ่าน 7 นาที

ต้มยำกุ้งน้ำข้นในหม้อไฟ มีกุ้งแม่น้ำ เห็ด ตะไคร้ และใบมะกรูด

สูตรต้มยำกุ้งน้ำข้นและน้ำใส รสจัดจ้านแบบร้านดัง ทำเองที่บ้านได้

สูตรต้มยำกุ้งทั้งแบบน้ำข้นและน้ำใส เลือกกุ้งสด ใช้มันกุ้งให้หอม ใส่สมุนไพรถูกลำดับ ปรุงรสเปรี้ยวเผ็ดเค็มให้กลมกล่อม พร้อมเคล็ดลับไม่ให้น้ำซุปขม

สูตรอาหารไทยอ่าน 4 นาที

ข้าวผัดกะเพราหมูสับราดข้าวสวยพร้อมไข่ดาวกรอบบนจานกระเบื้อง

สูตรผัดกะเพราหมูสับแบบต้นตำรับ หอมกะเพรา ทำง่ายใน 10 นาที

สูตรผัดกะเพราหมูสับแบบดั้งเดิม เลือกใบกะเพราให้หอม ตำพริกกระเทียมให้ถึง ปรุงรสสมดุล พร้อมวิธีทอดไข่ดาวกรอบ และคำถามยอดฮิตเรื่องใส่ผักหรือไม่ใส่

สูตรอาหารไทยอ่าน 4 นาที

ดูทั้งหมดในหมวดสูตรอาหารไทย →